هميشه جزئيه است ، مثلا : « كل انسان حيوان ، و كل انسان ناطق » شكل سوم است كه نمىتوان گفت : « فكل حيوان ناطق » و البته « بعض الحيوان ناطق » ، صادق است . تمرين 10 . كدام شكل از اشكال اربعه ، با وجود جزئيه بودن كبرى منتج است ؟ حلّ تمرين . در بعض از ضروب شكل سوم ( ضرب چهارم و پنجم ) و شكل چهارم ( ضرب دوم ) ، امّا در ساير ضرب‌هاى اين دو شكل و نيز در كليهء ضرب‌هاى منتج شكل اول و دوم ، كليت كبرى ، معتبر است . تمرين 11 . چرا اگر يكى از دو مقدمهء قياس جزئيه بود حتما بايد مقدمهء ديگر كليه باشد و از دو قضيهء جزئيه قياس منتج تشكيل نمىشود ؟ حلّ تمرين : قبلا در بيان قواعد عامه قياس ، در قاعدهء سوم به‌طور مفصل دليل مطلب بيان شد كه : « لا انتاج من الجزئيتين » . خلاصهء مطلب اين‌كه : با وجود جزئيت هر دو ، ما نمىتوانيم به حال اصغر و اكبر قاطع شويم كه آيا متلاقيان هستند يا متباينان ، لذا نتيجهء قطعى ندارد . تمرين 12 . آيا اگر صغراى يك قياس سالبه بود ( در بعضى از ضرب‌هاى شكل دوم ) ، كبرى مىتواند قضيهء جزئيه باشد يا خير ؟ چرا ؟ حلّ تمرين . خير ، كبرى حتما بايد قضيهء كليه باشد و برهان مطلب در قاعدهء پنجم از قواعد عامهء قياس بيان شد . خلاصهء مطلب اين‌كه : اگر كبرى جزئيه باشد ، نمىدانيم آيا اصغر و اكبر در نتيجه متلاقيان هستند و نتيجهء ايجابى ، حق است يا متباينان و نتيجهء سلبى ، حق است ؟ تمرين 13 . از دو قضيهء منفصلهء زير چگونه مىتوانيم قياس تشكيل داده و به نتيجه برسيم ؟ الف . « الانسان امّا عالم او جاهل » ، كه يك قضيهء منفصلهء حقيقيه است . ب . « الانسان امّا جاهل او سعيد » ، كه يك قضيهء مانعة الخلّو است . حل تمرين . ابتدا منفصله‌ها را به متصله ارجاع مىدهيم و از آن طريق نتيجه مىگيريم . منفصلهء حقيقيه به چهار قضيهء متّصله ، متحول مىشود : 1 . « اذا كان الانسان عالما فليس بجاهل » 2 . « اذا كان الانسان جاهلا فليس بعالم »